Doğrultmaç Katı
AC gerilimin DC gerilime dönüştürüldüğü devre elemana doğrultmaç denir. Güç kaynaklarında doğrultucu eleman olarak doğrultma diyodu kullanılır. Diyot, akımı tek yönlü olarak geçiren elektronik devre elemanıdır. Diyotlar değişik biçimlerde bağlanarak farklı tipte güç kaynakları oluşturur.
Güç kaynaklarında 1N400X serisinden diyotlar yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu serideki diyotlar ileri yönde 1 A akım geçirir . Piyasada hazır köprü adı verilen 4 uçlu doğrultma elemanları da bulunmaktadır.
Şehir şebekesinden gelen AC 220V daha düşük bir seviyeye düşürülür. AC olarak azaltılan gerilim, doğrultucu devresi çıkışında sadece pozitif ya da sadece negatif alternans kalacak şekilde elde edilir. ġehir şebekesi 220V alternatif gerilimdir. Birçok elektronik cihaz ise DC besleme gerilimi ile çalışmaktadır. DC gerilim elde etmek amacıyla doğrultucu devreler kullanılır. AC gerilimi DC’ye çeviren devreye doğrultma devresi denir. Diyot ile oluşturulan doğrultucu devreleri, girişindeki alternatif akımın bir alternansını kırparak çıkışa verirler. Çıkışta tek yönlü dalgalı (ripple) bir akım elde edilir.
Köprü Tipi Tam Dalga Doğrultmaç Devresi
Köprü tipi tam dalga doğrultmaç devresi
Köprü tipi tam dalga doğrultmaç devresi dalga şekilleri
Köprü tipi doğrultma devresinde 4 adet doğrultma diyodu kullanılmıştır. AC’yi en iyi şekilde DC’ye dönüştüren devredir. Her türlü elektronik aygıtın besleme katında karşımıza çıkar. Şekil 1.13’te verilen devrede görüldüğü gibi transformatörün sekonder sarımının üst ucunun (a noktası) polaritesi pozitif olduğunda D1 ve D3 diyotları iletime geçer. Akım, Ry üzerinden dolaşır.
Transformatörün sekonder sarımının alt ucunun (b noktası) polaritesi pozitif olduğunda ise D2 ve D4 diyotları iletime geçerek Ry üzerinden akım dolaşır. Çıkıştan alınan DC gerilim, girişe uygulanan AC gerilimin 0,9’u kadardır.
Köprü tipi tam dalga doğrultmaç devresinin alternanslardaki durumları
Doğrultmaç Devre Uygulaması Yapımında Dikkat Edilecek Hususlar
Doğrultmaç devresi yapımında dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
1- Seçilecek diyot değeri (Amper cinsinden) transformatörün sekonder tarafına uyumlu olmalıdır. Yani sekonderden maksimum 3 A geçiyorsa 1N4001 diyotu (1A) bağlamak yanlış olur.
2- Çıkışa bağlanacak direnç değeri çok düşük veya çok yüksek değer seçilmemelidir. Genelde 220 ila 10 kΩ direnç aralığında değer tercih edilir.
3- Transformatörün yönü doğru seçilmelidir (sekondere diyotların bağlanması). Aksi taktirde yüksek gerilimden ötürü diyotlar yanar.