Filtre Katı
Doğrultma devrelerinde transformatörün çıkışına bağlanan diyotlarla iki yönlü olarak dolaşan akım tek yönlü hâle getirilir. Ancak, diyotlar akımı tam olarak doğrultamazlar. Yani elde edilen DC gerilim dalgalı (nabazanlı, salınımlı) değişken doğru akımdır (salınım değeri yüksektir). Bu da alıcıların düzgün çalışmasını engeller. Çıkışı tam doğru akım hâline getirebilmek için kondansatör ya da bobinler kullanılarak filtre (süzgeç) devreleri yapılmıştır.
Gerilim – zaman grafikleri
Kondansatörlü Filtre Devresi
Doğrultma devresinin çıkışına paralel bağlı olan kondansatör, çıkış sinyalini filtre ederek düzgünleştirir. Şekil de görüldüğü gibi diyottan geçen pozitif alternans maksimum değere doğru yükselirken kondansatör şarj olur. Alternans sıfır (0) değerine doğru inerken ise, C, üzerindeki yükü (akımı) alıcıya (Ry) verir. Dolayısıyla alıcıdan geçen doğru akımın biçimi daha düzgün olur. Osilaskop ile yapılacak gözlemde bu durum görülebilir.
Kondansatörlü Filtre Devresi ve Dalga Şekilleri
Filtre olarak kullanılan kondansatörün kapasite değeri büyük olursa çıkıştan alınan DC daha düzgün olur. Doğrultma devrelerinde alıcının çektiği akım göz önüne alınarak 470-38.000 μF arası kapasiteye sahip kondansatörler kullanılır.
Pratikte, 1 A çıkış verebilen bir doğrultma devresinin çıkışına 100-2200 μF’lık kondansatör bağlanmaktadır. Yani kullanılacak kondansatörün kapasite değeri alıcının çektiği akıma bağlıdır.
Filtre olarak kullanılan kondansatörün çıkış gerilimini yükseltmesinin nedeni şöyle açıklanabilir: Kondansatörler AC gerilimin maksimum değerine şarj olurlar. AC gerilimin maksimum değeri etkin (efektif) değerinden %41 fazla olduğundan, doğrultma devresinin çıkışındaki DC, girişteki AC gerilimden yaklaşık %41 oranında daha yüksek olur. Devrenin çıkışına yük bağlandığında gerilimdeki bu yükselme düşer.
Örneğin, 12 volt çıkış verebilen bir transformatör kullanılarak tam dalga doğrultma devresi yapılırsa, devrenin çıkışına alıcı bağlı değilken yapılan ölçümde voltmetre 16-17 voltluk bir değer gösterir; çünkü 12 voltluk AC’nin maksimum değeri Vmax = Vetkin x 1,41 = 16,92 V idir.
Filtre Devresi Uygulaması Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar
Filtre devresi yapımında dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
1- Uygun ölçüde kondansatör ve/veya bobin seçilmelidir.
2- Yük direnci çok küçük veya çok büyük değer seçilmemelidir.
3- Kullanılacak yere uygun filtre modeli tercih edilmelidir.
Regüle Katı
Güç kaynağı devresi
Regüle devresi
DC gerilimin sabit olarak tutulduğu devrelere regüle devresi denir. Şekil de bu devre görülmektedir.
