Asenkron motorun etiketinde marka, model bilgileri, çalışma gerilimi, bağlantı şekli, çalışma akımı, verimi, güç katsayısı ile uygun olarak üretildiği standartlara ait sembollerin yanında; verimlilik sınıflandırılması, çalışma sınıfı ve koruma sınıfı bilgileri bulunur:
Verimlilik sınıflandırması: TS EN 60034-30 standardı. Standart, IE (International Efficiency), tek hızlı, üç fazlı sincap kafesli motorlar için verimlilik sınıflarını tanımlar. Bu standarda göre IE1 standart verimliliktir. IE harflerinden sonra gelen rakamın değeri arttıkça verimlilik de artar.
Çalışma sınıfı: Motorun çalışma şartlarının belirtildiği standarttır. Motorlar çalışma süresi, çalışma sıklığı, frenleme ile durdurulması vb. çalışma şartlarına göre sınıflandırılır. Standartlara göre bu çalışma sınıfları şunlardır:
S1: Sürekli çalışma
S2: Kısa süreli çalışma
S3: Aralıklı çalışma
S4: Marş süreçli aralıklı çalışma
S5: Elektrikli frenlemeli aralıklı çalışma
S6: Aralıklı yüklü, sürekli çalıştırmalı çalışma
S7: Elektrikli frenlemeli sürekli çalıştırmalı periyodik çalışma
S8: Yük/hız değişiklikleri gerektiren sürekli çalıştırmalı periyodik çalışma
Koruma sınıfı: TS EN 60034-5 standardı ürünün katı ve sıvı maddelere karşı korunma standartlarını belirtir. Koruma sınıfı IP harfleri ile başlar ve devamında iki basamaklı bir sayı ile devam eder. İlk rakam dışarıdan gelebilecek katı parçacıklara karşı dayanımı, ikinci rakam ise sıvılara karşı dayanımı ifade eder .
Soğutma sınıfı: Soğutma, motor sargılarında oluşan ve ısıya dönüşen kayıpların dış çevre ye iletilmesidir. Amaç, yalıtkan malzemelerinin sıcaklığını sınır değerlerin altında tutmaktır.
Yalıtım sınıfı: 40 oC ortam sıcaklığında çalışan motorun sargılarının dayanabileceği maksimum sıcaklığı belirten standarttır. Bu sıcaklığın üzerine çıkıldığında yalıtkan malzemeler özelliğini kaybederek sargıların kısa devre olmasına yol açar.
Standart yapı büyüklükleri ve montaj biçimleri: Standartlaştırılan yapı büyüklükleri ve standartlaştırılmış gövde ölçüleri TS EN 60072-1 ve TS EN 50347, montaj biçimleri ise TS 3211 EN 60034 -7’de gösterilmiştir. Motor klemensinde bu bilgiler IM [International Mounting (Uluslararası Montaj)] harfleri ile başlar. Devamında motorun hangi yapı biçimine sahip olduğunu belirten ifadeye yer verilir.
Başlıca beş yapı biçimi vardır:
- Ayaklı tipler
- Ayaklı ve flanşlı tipler (B35 ve B34)
- Ayaksız, flanşlı tipler (B5 ve B14)
- Ayaklı, ön kapaksız tipler (B15)
- Ayaksız, ön kapaksız tipler (B9)
Etiket Okunması
Asenkron motor etiket bilgileri
Görsel de etiket değerleri verilen asenkron motor, üç fazlı alternatif akım motorudur. 50 Hz frekans değerine sahip bir şebekeye bağlandığında motor, üçgen bağlanmalıdır ve 380 volt gerilimle çalıştırılmalıdır. Bu koşullar altında milinden alınabilecek mekanik güç 45 kW değerindedir. Bu gücü üretirken şebekeden 84 A akım çeker. Uygulanan gerilim ile çekilen akım arasındaki açının kosinüs değeri 0,89’dur. 45 kW güç üretirken devir sayısı dakikada 1475’tir. Ülkemizde şebeke frekansı 50 Hz olduğundan bu değerler dikkate alınmalıdır.
Aynı motor 60 Hz frekansa sahip bir şebekeye bağlanacaksa 460 volt gerilim uygulanmalı ve üçgen bağlanmalıdır. Bu koşullar altında milinden alınabilecek mekanik güç 54 kW değerindedir. Bu gücü üretirken şebekenden 84 A akım çeker. Uygulanan gerilim ile çekilen akım arasındaki açının kosinüs değeri 0,88 olup dakikadaki devir sayısı ise 1770’tir. Çalışma sınıfı S1, Montaj ve yapı sınıfı B3, koruma sınıfı IP 55, yalıtım sınıfı F, verimlilik sınıfı IE2’dir. Tam yükte verimi %93,1 olup %50 yükte çalışırken %89,7 ve %75 yükte %92,2’dir.