TRANSİSTÖRLÜ DEVRELERDE ARIZA GİDERME

Birçok dijital ölçü aletinde transistörü test etmek için uygun bir yol sağlayan diyot test konumu mevcuttur. Ölçü aletini diyot test konumuna aldığınızda ölçü aleti içindeki piller, transistörün doğru (ileri) polarma ve ters polarma gerilimini sağlar. Bu gerilim değerleri kullanılan pile göre değişebilir. 1,5V – 3,5V arasında değerler görülebilir.

NPN transistorün beyz-emiter arası doğru polarma aldığında -kırmızı (pozitif) uç beyze siyah (negatif) uç emitere bağlandığında- ölçü aleti 0,5V – 0,9V arasında bir değer gösterir. Ters polarmada ise ölçü aleti pil gerilimine yakın bir değer gösterir. Beyz-kolektör arasında da aynı işlemler tekrarlanır.

PNP transistör için işlemler pozitif (kırmızı) ve negatif (siyah) uçlar yer değiştirilerek yapılır.
Eğer transistör açık devre olmuşsa doğru polarmada da ters polarmada da pil gerilimini gösterecektir. Bazı ölçü aletleri “OL (Over load)” veya “Or (over range)” gibi ifadeler de kullanabilir.

Transistör kısa devre olmuşsa her iki polarmada da 0 Volt gösterecektir. Bazen hasarlı transistör jonksiyonları, her iki polarmada da (yönde de) küçük bir direnç gösterebilir. Bu durumda ölçü aleti, her iki yönde de pil geriliminden biraz daha az gerilim değeri gösterir. (1,1V gibi)

Bazı dijital ölçü aletlerinin ön panelinde transistörün hFE (DC) değerini test etmek için bir test soketi bulunur. Transistör sokete uygun olmadan yerleştirilirse veya hatalı bağlantı yüzünden fonksiyonunu düzgün yerine getiremiyorsa 1 veya 0 ekranda gözükecektir. Transistörün DC değeri normal değerler içinde ise transistör düzgün çalışıyor demektir. Transistörün normal DC değeri data kataloglarından öğrenilebilir.

Tek bir transistör devre içinde veya devre dışında transistör test edici ile test edilebilir. İyi bir arıza giderme alışkanlığı, sebeplerinden emin olmadıkça veya problemi tek bir elemana indirmedikçe devreden hiçbir elemanı sökmemeyi gerektirir. İlk olarak transistorü test edici ile devre içinde kontrol etmelidir. Test sonucu olumsuz ise transistör dikkatlice sökülmeli ve bilinen sağlam bir transistör ile değiştirilmelidir. Çıkarılan parça devre dışında da kontrol edilmelidir. Devre içi test sonucu olumlu fakat devre hala düzgün çalışmıyorsa kart (board), zayıf bağlantı veya bakır yollardaki kırıklık için kontrol edilmelidir. Zayıf bir lehim noktası, açık devreye veya yüksek dirence sebep olur. Bu durumda gerilim ölçtüğümüz fiziksel nokta önemlidir. Örneğin kolektörün bağlı olduğu (pad açık devre iken) bakır uçta açık devre varken kolektör ucundan ölçme yaparsanız V-mV arasında değişen değerler görürsünüz. Ölçmeyi bakır yol üzerinden veya RC kolektör direncinin ucundan yaparsanız kaynak gerilimi VCC ’yi okursunuz.
Eğer transistörün kolektör ucu içeriden açık devre ise ölçülecek gerilim değeri VCC’dir. Ölçme yaptığımız noktanın önemi buradan çok iyi anlaşılmaktadır.