Sektörde bazen kondansatör kontaktörü olarak da adlandırılan kompanzasyon uygulamalarında kullanılan “Kompanzasyon kontaktörü nedir?”,”Ne işe yarar?” sorularını cevaplayacağız. Kompanzasyon kontaktörü çalışma prensibi, kompanzasyon kontaktörü özellikleri gibi konulara değineceğimiz yazımız..
Kompanzasyon kontaktörü ne işe yarar? Kompanzasyon kontaktörü özellikleri
Daha önceden kontaktörler hakkında yazdığımız yazımızda kontaktörleri derinlemesine incelemiştik. Kompanzasyon kontaktörlerinin çalışma şekli normal kontaktörlerle benzerdir. Bobin enerjilenir ve kontaklar konum değiştirir. Enerji de bir noktadan diğerine iletilir. Çalışma şekli olarak çok benzer olan blok kontaktörler ile kompanzasyon kontaktörlerinin aralarında teknik olarak ve yapı olarak farklılıklar da bulunmaktadır.
Kompanzasyon kontaktörleri kompanzasyon uygulamalarında kondansatör gruplarının anahtarlamasında kullanılır. Kondansatör grupları ilk devreye girdiğinde aynı motorlardaki gibi başlangıç (inrush, demeraj) akımları çekerler. Bu pik akımlar milisaniyeler mertebesinde ve kısa sürelidir; ancak nominal akımın 200 katına kadar yükseldiği görülebilir.
Darbe akımları şu nedenlerle oluşur:
- Ağ endüktansları
- Trafo gücü ve kısa devre gerilimi
- Güç faktörü düzeltmesi tipi: sabit veya otomatik
- Sistemde mevcut harmonikler
Bu yüksek darbe akımları kontrol edilemez ise kontaktör, kondansatör ve diğer devre elemanları üzerinde mekanik stres oluşturur. Sistemdeki elamanların ömrünü kısaltır ve kontaktörün kontaklarına zarar verir. Normal bir kontaktör bu darbe akımlarına dayanamaz ve arızalanır. Bu nedenle kompanzasyon kontaktörleri geliştirilmiştir. Kompanzasyon kontaktörleri çok büyük darbe akımlarına dayanabilecek yapıda tasarlanmışlardır. AC6-b kullanım kategorisindedirler.
Kompanzasyon kontaktörü çalışma prensibi
Yeni nesil kompanzasyon kontaktörlerinin üzerlerinde fabrika montajlı deşarj dirençleri bulunur. Normal kontaktör ile kompanzasyon kontaktörü arasındaki farkı bu deşarj dirençleri oluşturur. İlk devreye girme anında yük, hemen kontaktörünün ana kontakları üzerine verilmez. Nominal akımın 200 katına kadar çıkabilen başlangıç akımlarını ilk önce deşarj dirençleri süzerler. (Aşağıdaki gösterimdeki PA kontakları kapanır) Süzme işleminin ardından nominal akımı kontaktörün ana kontakları üzerine alır. (PP kontakları yükü üzerine alır ve PA kontakları açılır)
Deşarj direnci:
- Başlangıç akımını süzer
- Başlangıçta oluşan ani pik gerilimleri emer
- Kontaktörü ve kondansatörleri korur ve ömürlerini uzatır
Kompanzasyon kontaktör seçimi
Kompanzasyon kontaktörü seçilirken kondansatörlerin kVAR değerleri ve nominal çalışma gerilimleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bobin besleme gerilimlerine dikkat edilmelidir. Ortam sıcaklıkları da -kontaktörün anahtarlama kapasitesini değiştirebileceğinden- mutlaka değerlendirilmelidir. Çok fazla anahtarlama yapacakları için mekanik/elektriksel ömürlerine ve saatte yapabileceği aç-kapa döngüsü sayısına bakılmasına da fayda vardır. Proje ihtiyaçları doğrultusunda yardımcı kontak takılabilir.
kaynak : elektrikstok.com