Seri anahtarla durdurma
Paralel anahtarla durdurma
Kapasitif durdurma
Rezonans durdurma
Alternatif akımda durdurma
Seri Anahtarla Durdurma
Tristörü seri anahtarla durdurma
Şekil de Tristörü yalıtıma götürmek için yüke ve tristöre seri bağlı S anahtarı açılarak anot ve katot uçlarındaki gerilim kesilir. Sık açma kapama yapılmayan küçük bir gerilimle kumanda edilebilen devrelerde kullanılır. Uygulamada sık kullanılmaz.
Paralel Anahtarla Durdurma
Tristörü paralel anahtarla durdurma
Şekil de yük üzerinden geçen akım B2 anahtarı üzerinden bir süre geçirilerek tristörün anot katot gerilimi kesilir. Böylece tristör yalıtıma götürülür. B2 butonuna bir süre basmak gerekir. Butondan elimizi çektiğimizde tristör yalıtıma geçer tekrar iletime geçirmek için B1 butonuna basmak gerekir. Bu sistemde, görüldüğü gibi çok kullanışlı bir sistem değildir. B2 butonunun akım ve gerilim değerleri en az tristörün değerleri kadar olmalıdır.
Aklınıza şu sorular gelebilir:
Seri anahtar ve parelel anahtarla durdurma sistemlerinde Tristör değerlerine sahip anahtarlar kullanılması zorunlu ise niye tristör kullanılıyor? Yukarıda değindiğimiz gibi seri ve parelel anahtarla durdurma işlemi sık kullanılan durdurma sistemlerinden biri değildir.
Kapasitif Anahtarla Durdurma
Tristörü kapasitif anahtarla durdurma
Şekil de görüldüğü gibi B1 butonuna basıldığında tristör iletime giderek lambanın yanmasını sağlar. Aynı anda Rc direnci üzerinden C kondansatörü şarj olur. Tristörü yalıtıma geçirmek istediğimizde B2 butonuna basarsak C kondansatörü tristörün anot katot uçlarına ters polarma vereceği için tristör kısa sürede yalıtıma geçer. Bu sistem uygulamada en çok kullanılan sistemdir.
Alternatif Akımda Durdurma
Tristörü AC akımda durdurma
Şekil de B butonuna bastığımızda tristör pozitif alternasta iletime geçer, lamba yanar ancak negatif alternasta kendiliğinden yalıtıma geçer. Tristörün devamlı iletimde kalabilmesi için B anahtarının devamlı kapalı durması gerekir. B anahtarı devamlı kapalı durumda kalsa bile tristör, AC akımın pozitif alternaslarında iletimde, negatif alternaslarında yalıtımda kalır ve lamba normal AC akımda yandığı gibi parlak yanmaz. Biz tristörün bu özelliğini lamba karartma devrelerinde yarım dalga yük kontrollerinde kullanabiliriz.
Yukarıda öğrendiğimiz gibi tristörle çok büyük yükleri devreye almak oldukça kolay olmasına karşın, aynı yükleri devreden çıkarmak oldukça zordur. Başka bir deyişle tristör geytine uygulanan oldukça küçük doğru polarmalı bir gerilimle de iletime geçirilebilinir, ancak geytine uygulanan gerilim kaldırılsa da yalıtıma geçirilemez. Yalıtıma geçirmek için yukarıda da açıklandığı gibi karmaşık ve maliyet açısından büyük sistemler kullanmak gerekir.
İşte tristörün bu eksikliğini gideren iletime geçirmedeki kolaylığı yalıtıma götürürken de sağlayabilen elemanlara ihtiyaç duyulmuş ve üretici firmalar GTO adını verdiğimiz yeni bir eleman üretmişlerdir.