2.1. Tristörün Yapısı, Özellikleri ve Çalışması
Tristörler: Anot, katot, geyt adı verilen üç ayaklı, iç yapısında PNPN olarak dört yarı iletken tabakadan oluşmaktadır. Tristörler hem DC hem de AC akım ve gerilimlerde çalışır. Elektrik-elektronikte “Güç Kontrolü” işlemlerinde kullanılırlar.
Şekil 2.1: Tristörün sembolü ve transistör eşleniği
Tristör, küçük bir geyt (kapı) akımıyla büyük akımların kontrolünü yapabilen yarı iletken sessiz bir anahtarlama devre elemanıdır. Anoduna (+), katoduna (-) gerilim verildiğinde hemen çalışmaz. Anot katot arasını iletime geçirebilmek için katoda göre geyte (+) gerilim vermek gerekir. DC gerilimde, tristör iletken olduktan sonra geyt tetikleme gerilimini kesseniz dahi tristör çalışmaya devam eder. Ancak bu olay AC gerilimde çalışılırken geyt tetikleme gerilimi kesildiğinde tristörün iletkenliği kaybolur ve yalıtkan hale geçer.
Tristörlerde yük, anot veya katot uçlarına bağlanır. Anahtarlama işlemini yaptıracak düşük tetikleme akımı ise geyt ucuna uygulanır.
Geyt tetikleme akımı uygulanmadığında anot–katot arası direnci çok yüksektir. anot–katot arasından yük akımı geçemez. Bu durumda tristör “yalıtkandır” ifadesini kullanırız.
Geyt tetikleme akımı uygulandığında anot–katot arası direnci çok düşüktür. anot–katot arasından yük akımı geçer. Bu durumda tristör “iletkendir “ifadesini kullanırız.
2.3.1. Seri Anahtarla Durdurma
Şekil 2.8’de Tristörü yalıtıma götürmek için yüke ve tristöre seri bağlı S anahtarı açılarak anot ve katot uçlarındaki gerilim kesilir. Sık açma kapama yapılmayan küçük bir gerilimle kumanda edilebilen devrelerde kullanılır. Uygulamada sık kullanılmaz.
Isis Tristörün DC Akımda Kullanılması Videosu için tıklayınız.
Tristörün DC Akımda Çalıştırılması Uygulama Videosu