Girişine uygulanan sinyalleri algılayıp yazılımıyla işleyerek istenen çalışma şartları için sinyal
çıkışlarını yönlendiren süreç kontrol cihazlarına PLC (Programlanabilir Lojik Kontrolör) denir.
PLC’ler; klasik kumanda sistemlerinin yaptığı kontrolü, yazılım kullanarak daha az elemanla
ve üst seviyede gerçekleştirir. PLC’nin klasik kumanda devrelerine göre üstünlükleri şunlardır:
- Az yer kaplar, az arıza yapar ve bakımı kolaydır.
- Enerji tüketimi düşüktür ve düşük güçler ile büyük güçlü sistemler kontrol edilebilir.
- Arıza ve hata tespitleri yazılım üzerinden yapılabilir.
- Ek modüller ile genişletilebilir ve değişen uygulamalara kolaylıkla uyum sağlayabilir.
- Bilgisayar ile iletişim kurarak PC üzerinden kontrol edilebilir.
PLC’ler; endüstriyel uygulamalarda sıralı kontroller, hareket kontrolleri, süreç yönetimi ve veri
yönetiminde etkin rol oynar. Robot uygulamaları, otomasyon sistemleri, motor kontrol devreleri, paketleme tesisleri, havalandırma ve soğutma sistemleri, otomotiv endüstrisi gibi birçok alanda kullanılır.
PLC’nin Yapısı
Bir PLC aşağıdaki temel yapılardan oluşur.
- Merkezi İşlem Ünitesi: PLC’nin tüm işlemlerini kontrol eden birim
- Güç Beslemesi: PLC devreleri için gerekli besleme kaynağı
- Hafıza: PLC verilerinin saklandığı birim
- Giriş Birimleri: Girişlere gelen sinyalleri değerlendiren birim
- Çıkış Birimleri: Girişlere gelen sinyalleri değerlendiren birim
- Haberleşme: PLC’nin diğer PLC ve ekipmanlarla iletişim kurmasını sağlayan birim
- Genişleme Bağlantıları: PLC’ye eklenecek modüllerin bağlanacağı birim
PLC genel olarak merkezî işlem ünitesi (CPU), giriş çıkış ünitesi ve besleme (güç) ünitesi
olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Üretici firmalara göre PLC yapı tasarımı farklılık gösterir. PLC besleme gerilimleri genellikle DC 24 V veya AC 220 V’tur. İhtiyaca göre
modüller kullanılarak ilave özellikler eklenebilir ve bilgisayar üzerinden PLC’nin çalışması takip edilebilir.
PLC GİRİŞ / ÇIKIŞ BAĞLANTILARI
GİRİŞLER : Buton, Limit Switch, Fotosel, Proximity….vb
ÇIKIŞLAR : Röle, Kontaktör, Motor, Valf, Piston…..vb.
PLC Giriş Bağlantısı
- Bu bilgi dökümanı hazırlanırken temel uygulamalar için kullanılan DVP-14SS PLC esas
alınmıştır. Bu bilgiler DELTA’nın tüm PLC modelleri için geçerlidir. Dataların kullanımı ile ilgili farklılıkları PLC karşılaştırma tablosundan inceleyebilirsiniz. - SS serisi PLC’ler NPN ve PNP giriş bağlantısını destekler. Fakat aynı ortak uca (SS ucu) bağlı giriş terminallerine NPN veya PNP bağlantılarından sadece bir tanesi yapılabilir.
- Giriş bağlantılarını yaparken sensör tipleri bağlantı şekline göre seçilmelidir. Örneğin NPN sensörler kullanılıyorsa tüm buton, limit anahtarı… vb girişler NPN bağlanmalıdır.
- CPU üzerindeki girişlere NPN bağlantı yapılı iken ilave ünite girişlerine (SS ortak ucu ayrı olduğu için) PNP bağlantı yapılabilir.
- PLC Giriş adreslerini belirlemeden önce NPN ve PNP durumuna göre bağlantıların nasıl
yapılacağı belirlenmelidir. - PLC girişlerinin aktif olması için X terminallerine 24VDC uygulanmalıdır.
PLC Çıkış Bağlantısı
- 14SS CPU çıkışlarına 3 farklı COM portundan 3 farklı voltaj bağlantısı yapılabilir. (Ör : C0, C1,C2 için 24V DC, 48VDC, 220VAC röleleri farklı COM’lardan çektirebilirsiniz).
- 14SS CPU üzerindeki tüm çıkışlara aynı voltaj bağlanacak ise (Ör: 24V DC) C0, C1 ve C2 uçları köprülenerek yapılabilir.
- C0 – Y0, C1 – Y1 ve C2 – Y2,Y3,Y4,Y5 çıkışlarının ortak ucudur.
- İlave ünitelerde Y0 – Y7 çıkışlarının sadece 1 tek (C0) ortak ucu vardır.
- Transistör çıkışlı PLC’lerin çıkış bağlantısı NPN’dir. PNP bağlantı yapılmamalıdır.
- PLC Çıkış adreslerini belirlemeden önce bağlanılacak çıkışların voltajlarına göre hangi COM ucuna bağlanacağı belirlenmelidir.
- Eğer PLC çıkışlarına Step motor, servo motor gibi hızlı anahtarlama gerektiren üniteler
kullanılıyorsa, transistör çıkışlı PLC’lerin kullanılması gerekir. - Röle veya Transistör çıkışlı PLC’lere bağlanacak çıkış yüklerinin akımları yüksekse yük ile PLC çıkışı arasına bu yüksek akımı kontağından geçirebilecek röle veya kontaktörler kullanılması gerekir. Bu sayede yükten kaynaklanabilecek bir problemde PLC çıkışları izole edilmiş olur
PLC ÇIKIŞ BAĞLANTISI (RÖLE ve TRANSİSTÖR)
GİRİŞ / ÇIKIŞ ADRESLEMESİ
- PLC’lerin giriş ve çıkış adresleri Octal (8’li) sayı sistemine göre yapılmalıdır. Buna göre
DVP14SS PLC I/O (Giriş/Çıkış) adreslemeleri aşağıdaki gibi olmalıdır.
X0…..X7 (MPU), X20….X27, X30….X37,…….X70….X77, X100….X107,…..X170…X177 (İlave Ünite)
Y0…..Y5 (MPU), Y20….Y27, Y30….Y37,….….Y70….Y77, Y100….Y107,…..Y170…Y177 (İlave Ünite) - DELTA PLC’lerin MPU ünitesine bağlanacak ilk ilave ünite girişleri X20…X27 ve çıkışları ise Y20…Y27 adreslerinden başlar. X10…X17 giriş ve Y10…Y17 çıkış adresleri MPU ünitesi için rezerve olduğundan ilave ünitelerde kullanılmaz.
PLC’de Kullanılan BİT ve DATA Adresleri
X : FİZİKSEL GİRİŞ,
Y : FİZİKSEL ÇIKIŞ,
M : DAHİLİ BİT,
D : DATA MEMORY,
T : TIMER,
C : COUNTER,
S : STEP RÖLE