Havai Enerji Hatları
Üretilen elektrik enerjisinin en ekonomik metotlarla tüketim alanlarına iletilmesi gerekir. Bunun için en fazla tercih edilen yöntem havai hatla iletimdir. Havai hat ile iletimin yer altı kabloları ile iletmeye göre avantajları azdır, havai hat ile iletimde iletkenlerin çekilişi
dolayısıyla şehrin estetiğinde bir bozulma meydana gelir.
Rüzgâr ve diğer atmosfer şartlarının havai hatla iletimde etkileri vardır.
Havai hattın tercih ediliş sebepleri genel olarak şunlardır.
Yer altı kablosu ile iletime göre maliyeti daha ucuzdur, dolayısıyla daha ekonomiktir.
Arıza yerinin tespiti ve onarımı daha pratiktir.
İlave elemanları kullanarak tesisin kapasitesini artırmak her zaman mümkündür.
Havai Enerji Hat Donanımları ve Özellikleri
Havai enerji hatlarında kullanılan elemanlardan (donanımlar) direkler, travers ve konsollar, izolatörler, iletkenler incelenecektir.
Direkler
İletim ve dağıtım hatlarında kullanılan ve iletkenleri birbirlerinden belirli uzaklıkta havada tutmaya yarayan ve hat boyunca uygun aralık ve yükseklikte yerleştirilen şebeke donanımına direk denir.
Yapıldıkları Malzemeye Göre Direk Çeşitleri
İmal edildikleri malzemeye göre direk çeşitleri şunlardır.
Demir direkler: Her türlü gerilim kademesinde kullanılabilen, demir çelikten yapılmış direklerdir. Demir direkler boyalı- kaynaklı (orta ve alçak gerilimde kullanılan A ve kafes direklerde) ve galvanizli- cıvatalı (Yüksek gerilim ve kimyasal etkilere maruz kalınan yerlerde kullanılır) olarak üretilir.
Demir direklerin avantajları;
Tepe kuvvetleri büyüktür, ömürleri uzundur.
Onarımları kolaydır, parçalara ayrılabildiği için taşınmaları ve montajları kolaydır.
Demir direklerin dezavantajları;
Maliyeti yüksektir ve bakımları masraflı olup itina gerektirir.
Kaçak akımlara karşı çok güvenli değillerdir, hava şartlarından etkilenir.
Beton direkler: Çimento, su ve katkı maddelerinin uygun oranlarda karıştırılmasıyla elde edilen beton ile yüksek dayanımlı çelik tel veya
çelik çubukların kullanılmasıyla elde edilir. Beton ve çelik malzemenin gözeneksiz bir şekilde uygunluğunun sağlanması için titreşim (vibrasyon) veya savurma (santrifüj) metodu uygulanır. Bu yöntemle üretilen direklere betonarme direk denir. Santrifüj direklerin (SBA) içinin boş olmasına karşılık, vibre direklerde (VBA) direk içleri doludur. Vibre beton direklerin kesidi dikdörtgen şeklindedir, santrifüj beton direklerin kesiti daire şeklindedir.
Beton direklerin avantajları;
Beton direkler demir direklere göre daha ucuzdur, uzun ömürlüdür, bakım istemez.
Tepe kuvvetleri büyüktür, atmosferik olaylardan fazla etkilenmez.
Kaçak akımlara karşı güvenlidir.
Beton direklerin dezavantajları;
Kırılgan olduklarından, taşınırken dikkatli olunmalıdır.
Ağır olduklarından taşınması ve montajı zordur.
Ağaç direkler: Köknar, ardıç, karaçam, ladin gibi ağaçlardan yapılan direk çeşididir. Hava şartlarından ve haşerelerden olumsuz etkilendikleri için özel işlemlere tabi tutulur.
Ağaç direklerin avantajları;
Ucuzdur, hafiftir, esnektir, taşınmaları ve dikilmeleri kolaydır.
Boyama masrafları yoktur, kaçak akımlara karşı daha güvenilirdir.
Ağaç direklerin dezavantajları;
Ömürleri kısadır, tepe kuvvetleri azdır.
Esnek oldukları için salgıları (fleş) değişebilir.
Yıldırım düştüğünde yanabilir.
Yüksek gerilimlerde kullanılmaz.
https://www.youtube.com/watch?v=Tl3YvS6IAvY&t=112s
İzolatörler
Enerji nakil hava hatlarında kullanılan iletkenlerin, direklere tespitine yarayan, iletkenleri hem taşımaya hem de toprak ile diğer iletkenlere karşı izole etmeye yarayan şebeke malzemelerine izolatör denir.